Sêşemê li ser Erdê firtînên manyetîk ên pir bi hêz têne hêvîkirin
Moskova, 19 Rêbendanê (Hibya) – Laboratoriya Astronomiya Rojê ya Enstîtûya Lêkolînên Qosmosê (IKI) ya Akademiya Zanistên Rûsyayê di kanala xwe ya Telegramê de ragihand ku ji ber teqînek bi hêz a Rojê, Erd dikare di roja Sêşemê de bi firtînên manyetîk ên asta G3/G4 re rû bi rû bimîne.
Di daxuyaniyê de hat gotin: “Hêvî tê kirin ku di roja Sêşemê de bigihîje Erdê. Firtînên manyetîk têne pêşbînîkirin ku li asta G3/G4 bin. Sînorê jêrîn ê herêma aurorayê dikare heta 50 derece bilind bibe.”
Li gor tabloya ku li ser malpera laboratoriyê hatiye weşandin, G3 bi wateya firtînek bi hêz e, G4 jî bi wateya firtînek pir bi hêz e.
Di raporek din de hate destnîşankirin ku teqîna li ser Rojê “gelek mezin” bû û tevahiya herêma navendî ya stêrkê, yanî “nêzîkî nîv mîlyon kîlometre”, di nav xwe de girt.
Zanistvan jî vîdyoyek bi hûrgulîtir a teqîna rojê weşandin. Li gor daxuyaniyê, mezinahiya asoyî ya wêne 450.000 kîlometre ye, ku ev “35 qatî pîvana Erdê” ye.
Êvarê Yekşemê, laboratoriyê teqîna rojê ya yekem a sinifa X ji bo sala 2026 ragihand. Bûyer li herêma 4341 ya navenda diskê Rojê ya ku ber bi Erdê ve ye pêk hat. Bi demjimêra Moskova re di 21:09 de gihîşt asta herî bilind û wek X1.95 hate sinifandin; teqînek bi hêztir dawî car di 14ê Mijdarê de pêk hatibû.
Li gor gotinên derhênerê laboratoriyê Sergei Bogachev, her çend çalakiya Rojê kêm bûye jî, ihtîmala teqînên ku rekoran di 2026 de bişikîne hîn jî berdewam e. Ji destpêka salê ve jixwe çend teqînên bi hêz ên sinifa M pêk hatine.
Li gor tîrêjiya belavbûna tîrên X, teqînên rojê di pênc sinifan de têne dabeşkirin: A, B, C, M û X.
Ev dikarin li ser Erdê firtînên manyetîk çêbikin, torên elektrikê têk bibin û rêyên koçkirina teyr û heywanan biguherînin. Firtînên bi hêz dikarin têkiliya pêlên kurt û pergalên navîgasyonê têk bibin û her weha li torên pîşesazî qutîbûna elektrîkê çêbikin.
Her weha, zêdebûna çalakiya Rojê dikare qada cografîk a temaşekirina aurorayan fireh bike. Ka firtînên manyetîk li ser tenduristiya mirovan bandor dikin an na, hîn jî ne diyar e.
Ajansa Nûçeyan a Kurdî