Kurdî News Agency

Teknolojiyeke nû ya motorê ku fuel nahêle, emîsyon nake û dikare rojên dirêj li hewayê bimîne, ji Tirkiyeyê ber bi cîhanê vedibe. Endezyarê dizaynê yê bilind Îsmail Berber got ku wî teknolojiyeke motorê ya nû-nesl pêşxistiye ku dê di qada hewayîgehê, parastinê, enerjiyê û fezayê de şert û şertên kevn bişkîne.

Ev teknolojiya ku navê wê “Sîstema Îtkiyê ya Jeneratôrê Motorê Jetê ya Veguherandina Plazmayê” hatiye dayîn, ji motorên jet û roket ên klasîk bi awayek bingehîn cuda dibe. Berevajî sîstemên kevn, ev motor pêdivî bi depoyên fuelê nake û bi berhevkirina enerjiyê ji molekulên atmosferê dixebite.

Bi vî awayî tê gotin ku balafir dikare 70 heta 100 saetan bê qutbûn bifire û li şûna ku emîsyon çêbike, gazên zirardar fîltre bike û pêkhateyên paqij vegerîne atmosferê. Sîstema ku Berber diyar dike bi prensîbên îtkîya plazmayî û elektromagnetîk dixebite. Struktura ku têkiliya mekanîkî li vir hema hema tê rakirin, arxîtektûra motorekî hêsantir, berfirehtir û ewletir pêşkêş dike.

Teknolojî tenê sîstemeke îtkîyê nine; wek platformek pirarmancî tê nirxandin ku dikare çareseriyên hilberîna enerjiyê, stokkirinê û piştgirîya jiyanê li fezayê pêşkêş bike. Tê gotin ku ev motorê nû dikare di balafirên bêmirov, sîstemên moşekê, keştiyan, veguheztina navbajarî, santralên enerjiyê û platformên fezayî de were bikaranîn.

Winda bûna bi rêjeyeke mezin ya deng, lêpêçûn (maintenance) û mesrefên fuelê jî nîşan dide ku teknolojî dikare di jiyana sivîl de jî guherînek biafirîne. Li gorî Berber, proje ne tenê nûbûneke teknîkî ye, lê gava stratejîk e ku dikare Tirkiyeyê li asteke cîhanî bike welatek ku teknolojî pêşxistiye û lîsansê peyda dike.

Ev kar, ku jî ji aliyê çerxên navneteweyî ve bi nêzîkî tê şopandin, wek nîşandera destpêka demeke nû di hewayîgehê de tê nirxandin.