Kurdî News Agency

BM bi temaya “Li ku av diherike, li wir wekhevî mezin dibe” peyama Roja Cîhanî ya Avê 2026 weşand. Di daxuyaniyê de hate gotin ku krîza avê ya cîhanî hemû kesan bandor dike, lê ne wekhev, û taybetî jin û keçan bi encamên girantir re rû bi rû dimînin.

Di herêmên ku gihîştina avê ya paqij û xizmetên paqijkirinê kêm e de, jin berpirsiyariya peydakirina avê, rêvebirina wê û şerê li dijî nexweşiyên bi avê re girêdayî digirin. Ev jî bandora neyînî li ser dem, tenduristî, ewlehî û perwerdehiya wan dike.

Li gorî daneyên BM, li seranserê cîhanê zêdetir ji 1 milyar jin gihîştina avê ya paqij tune. Her weha 1.8 milyar kesan di malên xwe de av tune û di du sêyan malbatên de peydakirina avê bi piranî ji aliyê jinan tê kirin. Jin û keçan rojane bi tevahî 250 milyon saet ji bo peydakirina avê derbas dikin.

Di daxuyaniyê de hat gotin ku krîza avê di heman demê de “krîza jinan” e û ji bo çareseriyê pêwîst e ku nêzîkatiyek maf-based û guherbar were pêkanîn. Girîngiya temsîla wekhev a jinan di rêveberiya avê û biryargirtinê de hate xuyakirin.

Hate destnîşan kirin ku xetereyên wek guherîna avhewayê, karesatên bi avê re girêdayî û kêmbûna darayî zêde dibin û pêwîst e ku av wekî nirxek hevpar bi beşdariya hemûyan were rêvebirin. Mêr û lawan jî divê rola çalak li berhevkirina wekheviyê bigirin.

BM got ku beşdariya çalak a jinan di çêkirina siyaseta avê de — ji endezyariyê heta çandiniyê, ji zanistê heta rêberiya herêmî — dê çareseriyên berfireh û domdar pêşkêş bike.