Kurdî News Agency

Futuresên nefta xam a West Texas Intermediate (WTI) bi sedî 1,8 bilind bûn û gihiştin 58,34 dolar li ser barelê; futuresên nefta Brent jî bi 61,82 dolar li ser barelê hatin bazirganî kirin.

Bihayên neftê di sala 2025’an de zêdetir ji sedî 18 ketin û gihiştin asta herî xirab a pênc salan, ji ber ku loqandina pêşniyarê û têkçûna daxwazê bazarên nefta xam hejandin.

Serokê DYA Donald Trump got ku Washington dê heta ku rêberê nû were hilbijartin Venezûela birêve bibe û, wekî beşek ji vê destwerdanê, dê bihêle ku şirketên mezin ên neftê yên Amerîkayî beşeke mezin a hilberîna neftê kontrol bikin.

Venezûela xwediyê herî mezin rezervên neftê yên pejirandî yên cîhanê ye, lê hilberîna wê ji ber binasaziya kevn ketîye; her weha cezayên giran ên DYA jî exporta wê sînordar kir.

Li gorî analîstan, kontrola DYA li ser nefta Venezûelayê dê pêşniyara cîhanî zêde bike û ev jî dikare zêdetir li ser bihayên nefta xam zextê çêbike, lê bi cih bûna vê senaryoyê dem dixwaze.

Ben Emons, rêvebirê veberhênanê û damezrînerê Fed Watch Advisors, di notekê de got: “Heke bûyerên lêz li Venezûelayê bikarin bi tenê yek encama bazarê were kurtkirin, ew dê pêşniyara neftê ya pêşerojê be, bi taybetî ji ber ku bihayên neftê û benzînê dikarin bi tundî dakevin.”

Emons got ku bi zêdebûna hilberîna Venezûelayê bihayên benzînê li DYA dê dakevin û ev senaryo dikare di hilbijartinên nav-demî yên dawiya 2026’an de populerbûna Trump zêde bike. Lê wî jî diyar kir ku bi berçavgirtina demê ji bo nûkirina tesîsên neftê û avakirina tesîsên nû, ev senaryo “hinek dem” dixwaze.

Serokê stratejiya emtiayê ya ING Warren Patterson di notekê de got ku gotinên Cîgirê Serokê Venezûela Delcy Rodriguez ku gazî hevkariya welatê bi DYA kir, nîşan dide ku tewra bi hemî tevliheviyên dawî re jî dibe ku “guhertinek bêpirsgirêk” li pêş be.

Patterson got ku ev şert dike ku dibe DYA blokeya xwe li ser tankerên neftê yên bi cezayî (yên diçin û têne Venezûela) rake û di demeke kurt de li ser bihayên neftê zexta dakêşanê çêbike.

Lê Patterson hişyar kir ku “guhertinek hêj zêdetir tevlihev” dikare pêşniyara rojane ya nêzîkî 900.000 barel neftê ji Venezûelayê bikeve bin xetere. Wî got her çend di bazareke îro “baş tê pêşkêşkirin” de bandorê dibe ku sînordar be, lê hin riskên bilindbûnê hene û pêşbînî kir ku bihayên Brent di vê salê de bi navîn 57 dolar/barel be.

Her çend Venezûela xwediyê herî mezin rezervên pejirandî yên neftê ye, lê tenê beşeke piçûk ji pêşniyara cîhanî pêk tîne; ji ber vê yekê qutbûna herîkî di exporta wê de dibe ku bandorekî mezin li ser bihayên neftê neke. Sêdeyên veberhênanê yên kêm di nav salan de hilberîna wê bi qasî ku ji sedî 1’ê hilberîna cîhanî kêmtir be hişt.

Analîstan jî got ku heke aramiya siyasî ji nû ve were avakirin û DYA bikare veberhênanên li binasaziya enerjiyê ya welatê zêde bike, hilberîn dikare bilind bibe û zêdetir barel li bazareke ku jixwe bi pêşkêşî pir re rû bi rû ye were zêdekirin.

Di heman demê de, Siûdî Erebistan bihayên firotanê bo Asyayê ji bo sêyem mehê li pey hev kêm kir, û OPEC+ (ku ji Rûsya û Rêxistina Welatên Hilberîner ên Petrolê pêk tê) ji ber loqandina pêşniyarê û daxwaza lawaz planê xwe yê rawestandina zêdekirina hilberînê di çaryeka yekem de domand.