Kurdî News Agency

Li gorî nûçeya CCTV, Neteweyên Yekbûyî (NY) ji Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) û Îranê re banga dîplomasiyê kir da ku pevçûna di navbera her du welatan de, ku nêzîkî şeş mehan e didome, bi dawî bibe.

NY hişyar kir ku pevçûn encamên giran ên mirovî û aborî derxistine holê ku ji herêmê pir wêdetir belav bûne, û tekez kir ku çareserî dikare bi rêyên dîplomatîk bê dîtin.

Berdevkê Sekreterê Giştî yê NY Antonio Guterres, Stephane Dujarric, di civîna çapemeniyê ya li ser pêvajoya dîplomatîk a rawestiyayî di navbera DYA û Îranê de nirxandin kir.

Dujarric got ku derbasbûna pevçûna berdewam ji şeş mehan pêşketineke xemgîn e û diyar kir ku tenê rêya çareseriyê dîplomasî ye. Wî hem DYA hem jî Komara Îslamî ya Îranê vexwend ku beşdarî danûstandinên bi wate bibin.

Dujarric diyar kir ku NY bi hêz piştgirî dide hewldanên navbeynkarî yên ku Qeter, Pakistan, Misir, Erebistana Siûdî û Kuweyt dimeşînin.

Dujarric bi diyarkirina ku Sekreterê Giştî yê NY Guterres bi van welatan re di têkiliya nêzîk de ye, got ku destpêşxeriyên dîplomatîk ji bo bidawîkirina pevçûnê girîng in.

Dujarric hişyar kir ku domandina gireka dîplomatîk ne tenê êşên sivîlan zêde bike, lê dê zexta pevçûnê li ser aboriya cîhanî jî kûrtir bike.

Dujarric diyar kir ku bombebaranên ku di demên cuda yên pevçûnê de hatine kirin zirar dane binesaziya sivîl û got ku ji bilî encamên mirovî, bandorên aborî yên cîhanî jî gihîştine asteke cidî.

Dujarric got ku bandorên pevçûnê ji herêmê pir wêdetir belav bûne û dabînkirina xwarinê ya cîhanî, gihandina alîkariyên mirovî û şandina gûbreyan asteng kirine. Wî herwiha bal kişand ser bilindbûna buhayê enerjiyê û diyar kir ku welatên cîhanê yên ji aliyê aborî ve herî lawaz ji pevçûnê gelek bandor bûne.

Dujarric diyar kir ku mekanîzmaya têkildarî Tengava Hurmuzê, ku ji bo bazirganiya enerjiyê ya cîhanî girîngiya krîtîk heye, jî ji nêz ve tê şopandin.

Dujarric piştrast kir ku komeke xebatê ya NY şêwirên xwe bi aliyên têkildar re didomîne û got ku çarçoveya hatî avakirin ji aliyê teknîkî ve dikare di demeke nisbî kurt de were xebitandin, lê ji bo pêkanîna wê erêkirina hemû welatên têkildar pêwîst e.

DYA û Îsraîl di 28ê Sibatê de dest bi êrîşên leşkerî li dijî Îranê kirin. Îran jî wekî bersiv Îsraîl û baregehên leşkerî yên DYA li herêma Kendavê hedef girtin.

Piştî pevçûnan, Tengava Hurmuzê ya ku ji bo bazirganiya enerjiyê ya cîhanî girîngiya stratejîk heye, bi piranî hate astengkirin û di veguhastina petrol û emtîayên din de astengiyên cidî derketin holê.

Di 18ê Hezîranê de DYA û Îranê memorandûmeke têgihiştinê îmze kiribûn ku pêşniyar dikir di nav 60 rojan de danûstandin werin kirin da ku her du welat bigihîjin peymaneke dawî.

Lê piştî ku tengezariya di navbera her du welatan de dîsa zêde bû, paşeroja danûstandinan nezelal dimîne. NY banga xwe dubare dike ku aliyên têkildar vegerin pêvajoya dîplomatîk û danûstandinên bi wate bidomînin.